Найруулгазүйн тухай-1

Ажлын онцлогоос болоод миний гарт эхлэн бичигчид, элдүүр нь ханаагүй сэтгүүлчдийн бичсэн утга найруулгын алдаатай мэдээ, бичвэр олонтаа орж ирдэг. Түүнийг засаж найруулаад явуулах нэг хэрэг, харин тэнд гарч буй алдааг бусдад жишээ болгон хүргэвээс нэг ч болов хүнд хэрэг болох ч юм бил үү хэмээн бодоод найруулга зүйн тухай цуврал практик зөвлөмж бичье гэж шийдлээ. Мэдээж би өөрөө төгс төгөлдөр хүн биш учраас эндүүрэл ташаарал байх аваас шүүмжлэлийг талархан хүлээж авах болно.

Жишээ: Хятадын дөрвөн цагдаа, Монголын арван цагдаагийн ажилтнуудын тусламжтайгаар...

Алдаа: Арван гэдэг үгийн байрлалыг буруу сонгосон байна. Энд арван хүний тухай яригдаж байгаа тул уг тодотголыг ажилтан гэх үгийн өмнө оруулах нь зүйтэй. Хоёр дахь алдаа нь ажилтнууд гэж олон тооны дагавар залгажээ. Арван сайдууд
гэж хэлдэггүй, арван сайд л гэдэг нь монгол хэлний онцлог.
Цагдаа гэх үг нэгд цагдаагийн ажилтан, хоёрт цагдаагийн газар гэсэн утгыг илэрхийлэх тул түүний өмнө тоон тодотгол оруулснаар буруу утга үүсэх магадлал бас бий.

Жишээ: Улсынхаа удмыг таслахгүйн төлөө их эзэн Чингисийн айлтгаж...
Алдаа: Удам гэдэг үгийг гагцхүү хүнтэй холбоотойгоор л хэрэглэдэг. Түүний, тэрний удам, удам судар, үр удам гэх мэт. Төр улсын тухайд ийн хэрэглэх нь зохимжгүй төдийгүй, ойлгомжгүй утга үүсгэж байна.

Жишээ: Тавин настайдаа улстөрийн үйл ажиллагаагаа эхэлж, өндөр тушаалын түшмэл болон ажиллаж...
Алдаа: Улстөрийн үйл ажиллагаагаа эхэлж гэдэг нь туйлын болхи хэллэг. Улстөр сонирхож, улстөрч болж, улстөр рүү алхан орж гэхчлэн уг утгыг янз бүрээр илэрхийлж болно. Өндөр тушаалын түшмэл болон ажиллаж гэдэг ч бас болхи найруулга. Өндөр албанаа тохоогдох, томилогдох, зиндаа өндөртэй түшмэл болох гээд
түмэн янзаар найруулан бичиж болно. Нэгэнт чухал албанаа тохоогдсон, түшмэл болсон л юм бол ажиллах нь ойлгомжтой учраас ажиллаж гэдэг үг ч илүү юм.

Хүн хувьтавилангаа өөрөө л өөрчилж чадна

Сэтгэлзүйч, “ Зөн билгийн тулаан” нэвтрүүлгийн шинжээч Михаил Виноградов Аюулаас хамгаалах системд гоц мэдрэхүйн асуудлыг олон жил хариуцаж ирсэн туршлагатай нэгэн. Тэрээр гоц мэдрэхүйн асуудал нь ид шид гэдэг ойлголтоос ангид авч үзэх ёстой бодит зүйл гэсэн итгэл үнэмшлээр асуудалд ханддаг нэгэн билээ. Түүнтэй хийсэн нэгэн ярилцлагыг санамсаргүй олж үзээд баримт фактууд нь онцгой сонирхол татсан учраас "Гэрэлт Цалиг" сонинд орчуулж нийтэлснээ блогтоо оруулж байна.


-Зөн билгийн тулаанд үнэхээр гоц чадвартнууд ордог уу? Эсвэл ээлжит шоу юу?
–Нэвтрүүлэг эхлэх бүрт ойролцоогоор 1000 орчим хүн ирдэг. Тэднээс авьяас чадвартай гэсэн 100 орчмыг нь үлдээгээд түүнээсээ арвыг нь сонгодог. Тэднээс үнэхээр шалгарсан гурвыг тодруулдаг.
Гоц чадвар гэдэг бол илүү мэдрэмж. Гурав ангилж болно. Нэгдүгээрт, эмчлэх чадвар. Хоёрдугаарт, болж өнгөрсөн үйл явдал руу нэвтэрч чадах далдыг мэдрэгч чадвар. Гуравдугаарт, үйл явдлыг угтан хэлж чадах далдыг харах чадвар. Алинд нь ч ямар нэг ид шидийн, ойлгомжгүй зүйл байхгүй. Лут их нууц гэж байхгүйг би Аюулаас хамгаалах яамны тусгай судалгааны төвийг толгойлж байсны хувьд хэлнэ. Дэлхийн бүх л тусгай албадын нэг үүрэг нь гоц мэдрэхүйг судлах асуудал байдаг.
Хүн бол хүлээн авч дамжуулагч адармаатай систем шүү дээ. Анагаах ухааны олон арга үүн дээр л үндэслэдэг. Бид биотог, дулаан цацаргалт, соронзон давтамжийг бичиж авдаг. Гоц мэдрэхүй гэдэг бол илүү нарийн мэдрэмж, хүн өөрийн эрчмээ ямар нэг зүйлд хандуулж, хариу авах чадвар. Энерги хадгалагдах хуулиар яривал хүн үхэхэд түүний энергетик нь хий бие (фантом) хэлбэрээр сансарт оршдог. Хаана гэдгийг нь би мэдэхгүй. Хүний биеэс гэрлийн хурднаас илүү хурдтайгаар сансар руу гараад хариу болон эргэж ирдэг тусгай цацраг байдаг. Гэхдээ энэ бол тусдаа асуудал. Би шашин судлаач биш. Материалист ухааны үүднээс яривал гоц үзэгдэл гэгч яалтгүй байгаа бөгөөд бодит хөрстэй гэдгийг хэлэх байна. Гоц үзэгдлийг дэлхийн бүх тусгай албад судалдаг. Английн тагнуулын алба хэд хэдэн тайланг нээлттэй болгож, ТТГ-т үйлчилдэг хүрээлэнгүүдийг нэрлэсэн. Манайхан ч энэ асуудлыг судалж байсан, судалж ч байна. Бидний шаардлага хангахуйц гоц мэдрэхүйтэн улс орон бүрт 19-20 л байдаг. Японд 21, Америкт 20, хуучин ЗХУ-д 22 байсан. Лабораторийн тухайд зөвлөлт засгийн бүр эхэн үед Сталины шийдвэрээр байгуулагдсан. Гоц үзэгдэлтэй би дөчин жилийн өмнө залуухан эмч байхдаа ийм чадвартай эмэгтэйг судалснаар анх учирсан. Гоц мэдрэхүй хүн төрөлхтний хувьд эртнээс танил зүйл. Балар цагт үүнийхээ ачаар л хүн төрөлхтөн тэсч үлдсэн. Амьтад бол одоо хүртэл гоц мэдрэхүйгээ хадгалж байна. Амьтад үүрэндээ хүрэх замыг өчнөөн бээрийн цаанаас олсон тохиолдол олон. Би гэртээ янз бүрийн цагт л харьдаг. Гэхдээ нохой маань намайг очихоос яг хорин минутын өмнө цонх руу очин гарааш руу хардаг. Хүнээс ялгарч буй цацрагийг хүлээн авах боломжийг бид цэрэг дайчдын бэлтгэл сургуулилтад ашигладаг. Тэд өнжин хонон хоол ундгүй явах нь хэвийн үзэгдэл. Бид тэднийг дулаан ялгаруулж буй эх үүсвэр рүү буудахад сургадаг. Тусгайгийнхан таг харанхуйд ч байгаа бүрэн устгаж чадна.
Анагаах чадварын тухайд гоц мэдрэхүйтэн өөрийн мэдрэмжээрээ өвчтэй эрхтнийг тодорхойлдог. Харин эмчилгээг телевизээр үзүүлэх боломжгүй. Яагаад гэвэл үр дүн нь гартал цаг хугацаа хэрэгтэй. Тийм болохоор телешоугаар харуулах боломж хомс.
Бид нас барсан 3, амьд 2 хүний гэрэл зургийг дугтуйлаад гоц мэдрэхүйтнүүдэд өгөхөд илж үзээд ямархуу төрхтэй, ямар хувцастай, яаж үхсэнийг нь хэлж чадаж байсан. Тэнд Сталин, Ванга, Диана гүнж гурвын зураг байсан. Амьд хүмүүсийн тухайд гэвэл нэгийг нь үхэл амьдралын зааг дээр гурвантаа очно, нөгөөг нь зүрх асуудалтай гэсэн. Үнэхээр эхний хүнд гурван удаа ноцтой аюул тулгарч, нөгөө хүнийх нь зүрх хоёр долоо хоногийн дараа өвдсөн.
Гэрэл зураг хэдийгээр мэдээлэл ялгаруулдаггүй ч тэд гоц мэдрэхүйтэн, объект хоёрын хооронд холбогч, ямар нэг мэдээлэл тээгч болдог. Гэхдээ ихэвчлэн төвлөрөхөд нь тусалдаг.
Угтан харахын тухайд гэвэл бид цунами, хүчтэй шороон шуургыг угтан хэлж чадна. Гоц мэдрэхүйтнүүдийг эртний нэгэн овгийнхны эзэмшил газар, оршуулган дээр зоогийн газар барьсан цэгт аваачсан юм. Оршуулга байсан гэдгийг, таагүй газар юм гэдгийг бүгд хэлсэн. Тэгэхээр ямар нэгэн энергетик үлдсэн байж таарах нь.
Залуухан эмэгтэй үрэгджээ. Мөрдөгчид галтай болгоомжгүй харьцсанаас болсон гэж үзжээ. Түүнтэй хамт нохой нь бас шатжээ. Гэтэл гоц мэдрэхүйтнүүд энэ бол аллага гэж үзсэн төдийгүй алсан хүнийх нь нэрийг ч хэлсэн. Танайд амьтныг хүнтэй хамт оршуулдаг уу гэсэн асуултаараа гоц мэдрэхүйтэн бидний эргэлзээг арилгасан. Булшийг даавуугаар бүтээсэн байлаа. Гоц мэдрэхүйтэн тэр булшинд байгаа нохой ярьж байна гэсэн. Гэтэл шатсан яснуудыг ялгаж чадаагүй учир хамт оршуулсан болж таарсан. Ийм юмыг гагцхүү гоц мэдрэхүйтэн л хэлж чадна.
-Та нэвтрүүлгээс хойш тэдэнтэй ажилладаг уу? Гоц мэдрэхүйтнүүд нийгэмд тус хүргэж чадах уу?
-Нийгэм гэдгээс эхэлье. Үүнд үйл явдлыг задлан шинжлэх, нэмт хэрэг илрүүлэхэд туслах зэрэг орно. Гоц мэдрэхүйтэн болгон өөрийн гэсэн чиглэлтэй байдаг. Туршилт даваад чадвар нь батлагдсан хүнийг тухайн тохиолдолд боломжтой гэж үзвэл санал болгодог.
Гоц мэдрэхүйтнүүд эмчилж анагааж чаддаг. Тэд сэтгэлзүйч, мөн биоэнергиэр эмчлэгч гэсэн давхар үйлчилгээ үзүүлж чадна. Хуурамч зальтнуудын тухайд бол эмч нар дунд ч ёс зүйгүй, мэдлэггүй хүмүүс байдаг шүү дээ. Зарим мэс засалчид мафийн захиалгаар эрүүл хүний хөлийг нь тайрч, тэр нь дараа нь тэргэнцэр дээр суучихаад гуйлга гуйж явдаг. Харин жинхэнэ баатрууд хэзээ ч тэгж доош ордоггүй.
Гоц мэдрэхүйтнүүд тусгай албадад тус болох нь бий. Цэргийн хүрээлэнд АНУ-ын цэрэг дайны чадавхийг тодорхойлох хэсгийг толгойлж байсан нэгэн авьяаслаг эрдэмтэн, гоц мэдрэхүйтнийг би мэднэ. Тэрээр Нэгдсэн улс нэгэн зэвсэг бүтээж байгааг дүүжингийн тусламжтайгаар мэдсэн гэжээ. Захирал нь үүнийг яах вэ гэж надад хандлаа. Шалгах үүрэг өг гэж би хэллээ. Цэргийн технологийн шинэ чиглэлийн тухай түүний таамаг гурвантаа батлагдсан юм. Тийм хүмүүсийг тусгай зорилгоор ашиглаж болно.
Ахуйн түвшинд гэвэл хүн худлаа хэлж байвал хэн ч түүн дээр ирэхгүй. Хэрэв хүмүүс ирээд байвал үнэн хэлж, ашигтай зөвлөгөө өгч, хэлсэн нь биелж байна гэсэн үг.
-Хувь тавиланг өөрчилж болох уу? Эсвэл бүгд эртнээс шийдэгдчихсэн байдаг уу?
-Энэ асуулт олон хүнийг догдлуулдаг. Гүн ухаан, шашин, зүгээр л амьдралын туршлага талаас харвал хүний амьдрал эхнээсээ төгсгөлөө хүртэл хэмжигдчихсэн байдаг. Хүн амьдралын замыг туулах явцдаа өөрийн хувь тавилангаа бүтээж байдаг.Эрин зууны шинжтэй үйл явдлаас бусад нь хүний өөрийнх нь гарт бий. Хувь заяандаа хүн болгон нөлөөлж чадна. Эхлэх цэг, дуусах цэг хоёр л хэмжээтэй, түүнээс зайлах аргагүй. Үлдсэн бүгд тухайн хүний өөрийнх нь хөтөлбөрт хувилбар хэлбэрээр агуулагддаг. Хазгай юу, тэгш үү гэдэг өөрөөс чинь л хамаарна.
-Өөрийнхөө чадварыг яаж мэдэх вэ? Эсвэл хуурамч үзмэрчдийг яаж таних вэ?
-Хуурамч шидтэнийг туршилтаар л танина. Хүн болгонд гоц чадвар байдаг. Жирийн сорилт-тест аваад л мэргэлж чадах эсэхээ шалгачихаж болно. Гэхдээ хөгжимчид олон ч Ростропович ганц гэдэг шүү дээ. Жинхэнэ гоц мэдрэхүйтний чадвар мянгад ганц заяадаг. Ихэнх хүмүүс бие махбод, сэтгэл зүйн цохилт гэмтлийн дараа л өөрийн гоц чадвараа мэдэрдэг. Гоц мэдрэхүйтэн гэдэг янз бүрийн суваг дээр тохируулсан өнгөт зурагт л гэсэн үг.
Их олон шидтэн, их олон хуурамчууд гарч байна. Чумак яаж ус цэнэглэдэг байсан тухай ярьж болно. Намайг шинжээчээр урьж байсан. Кашпировскийг гарч ирэхэд би шинжлэх ухааны төвийг тэргүүлж байсан. Анагаахын судалгаа практик хоёр салшгүй. Кашпировскийн үйлчлүүлэгч нь том түшмэлийн эхнэр байсан тул намайг шинжээчээр урьсан. Тэр гоц чадвараа миний дэргэд гаргахыг хүсээгүй. Тэнд байсан санваартныг гаргахыг шаардсан. Ёс зүйн утгаараа туйлын сөрөг байдал харуулсан гэж санагддаг. Эмнэлзүйн ховсыг шоу болгож болохгүй. Энэ бол хүнд туслах агуу хүчирхэг хэрэгсэл. Түүнийг тэрээр мөнгө олох арга болгосон. Хүмүүсийн бие нь муудаж байсан. Ховсчин хүн өвчтөнд туслах ёстой болохоос гай болох ёсгүй. Ялангуяа ийм зүйл дээр бүхнийг зөвшөөрсөн задгай байдлыг халж, хүнд гай болохгүй зүйлийг л хийх хэрэгтэй. Би ховсчны чадвартай, эмчийн ажлаа ховсоор эхэлсэн хүн. Дараа нь шинжлэх ухаан руу шилжсэн. Миний санаачилгаар төв байгуулж, түүнийгээ би удирдаж байлаа. Дайны үед хүн амын сэтгэл зүйг хамгаалах арга зүйн чиглэлээр ажиллаж байлаа. Нийтийг хамарсан сүйрлийн үеийн сэтгэл хөдлөл, айдас, барьц алдалт гэсэн ойлголт байдаг. Би бүх л сүйрлийн үед ажилладаг багийг толголйж байв. Бидний боловсруулсан шуурхай тусламжийн аргуудыг одоо Онц байдлын яам, сүйрлийн анагаах ухаан хэрэглэдэг. Хоёр удаа Чернобыльд ажиллаж, тусгай албад, аврагчдын ажлын чадварыг дээшлүүлж, сандрал түгшүүрээс гаргаж байлаа. Үймээн сандраан дэгдээгч химийн бодис хэрэглэдэг психотрон, психотропын зэвсэг гэгч ойлголт байдаг. Би мэргэжилтний хувьд энэ бүхэнтэй ажиллаж байсан. Чумак мөн л ийм замаар миний гарт орж ирсэн. Түүний усны шинж чанарыг тодорхойлж өгөөч гэж надаас хүссэн. Ус бол хамгийн хүчтэй мэдээлэл дамжуулагч. Түүний мөн чанарыг дэлхийн олон орны эрдэмтэд судалдаг. Ариун усны тухайд бол үнэхээр хүчтэй шинж чанартай. Санваартнууд шившлэгийн хүчээр цэнэглэж чаддаг. Мөн гоц мэдрэхүйн замаар ч цэнэглэж болно. Усны физик чанар хэрхэн өөрчлөгдөж буйг харуулсан туршилтууд байдаг. Чумак өмнөө байгаа усыг хэрхэн цэнэглэх чадвартай нь надад ойлгомжгүй. Сэжиг төрүүлдэг ч Чумакт орлого авчирч байна. Түүнийг яагаад зурагтаар гаргаж эхэлсэн нь миний ярих асуудал биш.
-Михаил Викторович, эмэгтэйчүүд яагаад илүү их гоц мэдрэхүйтэй байдаг юм бэ?
-Эмэгтэйчүүдийг дутуу үнэлэх нь тусгүй гэж тархины үйл ажиллагааг судалдаг мэргэжилтний хувьд хэлмээр байна. Эмэгтэй хүний тархи эрэгтэй хүнийхээс өөр байдаг нь үнэн ч авьяаслаг эмэгтэйчүүд эрчүүдээс олон байдаг. Эмэгтэй хүний бие махбод илүү мэдрэмтгий учраас гоц чадвар илүүтэй байдаг.
-Гоц чадвартнууд хар тамхины донгоос салгаж чадах болов уу?
-Хэн нэг гоц чадвартан, эсвэл эмч хар тамхинаас үнэхээр гаргаж чаддаг байсан бол түүний гадаа олдон мянган хүний дараалал үүсэх сэн. Энэ шалтгаанаар ямар ч гоц чадвартанд бүү хандаарай гэж зөвлөе. Бид тусалж чадахгүйдээ асуудал байгаа юм биш. Энэ бол нийгмийн хүнд асуудал. Тус болж чадах эмч, гоц мэдрэхүйтэн олон ч эмчлүүлэгч маань эргээд л нөгөө орчиндоо очдог. Хүнийг хамаарлаас нь гаргаад, бие махбодыг нь цэвэрлээд гаргангуут түүнийг эмчлүүлэхээр чирч очсон хүмүүс нь өөрсдөө “За гараад ирэв үү? Алив ууя” гэх. Тэгэхээр асуудал нь эмчилж чадах эсэхдээ биш, харин тэр хүн хуучин орчиндоо эргээд очиж буйд байгаа юм.

Газрын баялгийг ганц л удаа ухна, тархины баялгийг насан турш ухна

Б.Галаарид ("Гэрэлт Цалиг" сонин )
Хүн төрөлхтний түүхэнд агуу зохион бүтээгч гэдгээрээ мөнхөрсөн Томас Эдисон “Зохион бүтээхийн тулд бөөн хог, ургуулан бодох сайн чадвар хэрэгтэй” гэсэн байдаг. Бөөн хогноос өмнө нь хэзээ ч байгаагүй бүтээгдэхүүн, бүр бизнесийн бүхэл бүтэн салбар хүртэл бий болгож чаддаг нь түүний ургуулан бодох чадвартай салшгүй холбоотой байжээ. Харин өндөр технологийн эрин буюу энэ цаг үед бөөн хог хэрэггүй болж, бөөн санаа үнэд орж байна. Үүний бодит нотолгоо нь Forbes-ын гаргасан жагсаалт юм. Forbes тэрбумын орлого олсон 10 бүтээлийг нэрлэсний тав нь Америкт бүтээгджээ.

1. Мишель Ферреро, түүний гэр бүл. Европ. 10 тэрбум
Санаа: Шоколадыг өглөөний цайны бүрэлдэхүүн хэсэг болгохын тулд бутербродын зориулалттай тосыг шоколадтай болгох.
Феррерогийн гэр бүл Европын шоколад үйлдвэрлэгч томоохон нэгжийн нэг. Ferrero Rocher, Nutella, Tic Tac, Kinder Eggs тэдний брэндүүд.Бизнесээ Азид өргөжүүлж, ялангуяа Хятадын зах зээлд ихээхэн орон зай эзэлсэн.Мишель Ферреро Монте-Карлод, хөвгүүд нь Бельгид амьдардаг.

2. Брэд Хьюз. 5.3 тэрбум $
Санаа: Автозам дагууд хүссэн хүн тээш хадгалуулах автомат хадгаламжийн газар нээх.
Тээш хадгалах чиглэлээр үзүүлж буй үйлчилгээгээрээ Брэдийн Public Storage компани Америктаа хамгийн том. Тэднийх 2 мянган салбартайгаар үйл ажиллагаа явуулдаг. Үл хөдлөх хөрөнгийн нэгэн компанид топ менежерээр ажиллаж байхдаа энэ санааг анх олж, өөрийн бизнесээ эхлүүлжээ.

З.Лаурен Ральф. 5 тэрбум $
Санаа: жирийн поло цамцан дээр морины дүрстэй шошго нааж, 50 доллараар үнэлэн хэрхэн борлогдохыг нь үзэх.
Бронкст төрсөн Ральф Лаурен алдарт Polo-гоо үйлдвэрлэж эхлэхийн тулд 1967 онд анх 50 мянган доллар зээлжээ. 1994 онд өөрийн компанийн 20 хувийг Goldman Sachs фирмд 138 сая $-аар заржээ.

4. Жефф Бизос. 4,4 тэрбум $
Санаа: Номын дэлгүүр рүү явж цаг алддаг хүмүүсийн цагийг нь хэмнэхийн тулд интернэтээр зарах.
Дэлхийн хүчирхэг виртуаль дэлгүүр болох Amazon.com-ыг үндэслэв. Бизос Техас, Флоридад өссөн бөгөөд их сургууль дүүргээд Уолл-стрийтэд ажиллаж байв. Тэгээд гучин насандаа амьдралын том эргэлт хийхээр зориглон интернетээр ном зарж эхэлжээ. Анхны оффис нь Сиэтлийн нэгэн гарааж байв. Жефф 1997 онд тэрбумтан болжээ.

5. Тай Уорнер. 4,5 тэрбум $
Санаа: Энхрий сайхан нэртэй бяцхан зөөлхөн хулганан тоглоомыг цуглуулгын үнэт зүйл болгохын тулд маш цөөхнөөр үйлдвэрлэх.
Уорнер Бинни нэрт хулганыг үйлдвэрлэж, хүү нь энэхүү зөөлөн тоглоомыг зарахын тулд сургуулиа хаяжээ. Бинни хулгана 1986 онд гарч ирэнгүүтээ адил төстэй бүтээгдэхүүнүүд дундаа тэргүүлж эхэлжээ.Уорнер тэндээс олсон ашгаа үл хөдлөх хөрөнгө болгож, Нью-Йоркийн хамгийн үнэтэй, нэг өрөө нь хоногийн 30 мянган долларын зочид буудлыг бариулжээ.

6. Калео Ювидиха, Тайланд, 3.1 тэрбум $. Дитрих Матешиц, Австри. 3,1 тэрбум $
Санаа: Тамирчид, шөнийн амьдралд дурлагсдад зориулжсахар-кофейноор В витаминаар баялаг, эрч хүч нэмдэг ундаа хийж зарах.
Ювидиха, Матешиц хоёр Red Bull-ээ байгуулж, спортоор хичээллэж, идэвхтэй амьдралаар амьдрагч залууст зориулсан энергийн ундаа хийж эхлэв. Энэ ундааны жилийн борлуулалт 3.4 тэрбум $-т хүрсэн байна. Энэ брэндийг хоёул 49:49 хувиар эзэмшдэг. Уралдааны "Формула 1", хөл бөмбөгийн Red Bull Salzburg , мөн New York Red Bulls гэсэн хоёр багийн эзэд. Ювидиха нь хувийн тай эмнэлгийн сүлжээтэй. Мөн Тайландад энергийн ундаа үйлдвэрлэгч, 170 сая долларын өртөгтэй TC Pharmaceuticals компанитай. Матешиц нь агаарын тээвэртэй холбоотой бизнес төслүүд хэрэгжүүлдэг.

7. Марио Моретти Полигатто. Итали. 3 тэрбум $
Санаа: хүмүүсийн хөлийг хуурай, шивэргүй байлгах зорилго бүхий бяцхан нүхнүүдтэй өсгий бүхий гутал үйлдвэрлэх.
Geox shoes компанийг үндэслэгч. 1994 онп Невадад ууланд авирч явахдаа “амьсгалдаг” гутал хийх санаагаа олжээ. Тэр үед маш халуун байсан болохоор хөл нь их хөлөрч, кроссовканыхаа уланд нүх гаргахад хүрсэн байна. . Тэгээд санаагаа Nike-д зарах гэсэн боловч тэд төслийг нь тоож харсангүй.
Өдгөө Мариогийн өөрийнх нь фирм жилд 16 сая хос гутал борлуулж байна. Ромын пап хүртэл түүний үйлчлүүлэгч.
Тэрээр үнэтэй машин, араб адуу, хуучин мотоцикль зэргийг сонирхон цуглуулж, чөлөөт цагаараа нүдний шил засах хообийтой.

8. Жеймс Дайсон. Англи. 1,6 тэрбум $
Санаа: Тоосыг 320 км/цаг, түүнээс дээш хурдтайгаар сорох, тоосоо гадагш алддаггүй тоос сорогч бүтээх.
1993 онд Англид анх танилцуулсан тоос сорогчоо 5127 удаа хийж үзэж байж бий болгожээ. Дайсоны DC12 загварын тоос сорогч хамгийн сайн тоос сорогчтой гэгддэг Японы зах зээлд хүч түрэн орж, Sharp, Sanyo-г нь борлуулалтаараа гүйцээд байна.
9. Ханс ба Поль Райгели, ХБНГУ. 1,5 тэрбум $ (тус бүр)
Санаа: Амтлаг, янз бүрийн хэлбэртэй зажилдаг чихэр хийх.
Дэлхийн хоёрдугаар дайны дараа ах дүү хоёр гэр бүлийнхээ чихрийн үйлдвэоийг дахин сэргээсэн байна. Одоо тэдний хүүхдүүдийн жилийн эргэлт нь 2 тэрбум $ болоод байгаа юм. Чихрийн төрөл зүйлийг ихэвчлэн Ханс бодож олдог. Тэрээр комикс ном уншиж, хүүхэлдэйн кино үзсэнийхээ дараа ихэвчлэн шинэ санаа бодож олдог.

10. Говард Шульц, 1,1 тэрбум $
Санаа:Америкийн өнцөг булан бүрт кофены дэлгүүр ажиллуулах
Кофейны хаан, Starbucks сүлжээний эзэн Шульц Бруклинд өсч, , Умард Мичиганы их сургуульд сурсан. Нью-Йорк анх ирээд шведийн аяга, сав суулга зардаг байжээ. Италид жуулчилж явахдаа экспрессо зардаг бар нээх хүсэлд автсан ч боссууд нь “Үгүй” гэсэн хариу өгчээ. Тэрээр 1985 онд өөрөө уг бизнесийг эхлэхээр зориглож, 1992 онд өөрийн компанийн үнэт цаасыг нийтэд худалдаалж эхлэв. Өнөөдөр түүний 12 мянган цэгээр долоо хоногт 40 сая америк хүн үйлчлүүлж байна.

Мэдлэгийг мөнгө болгож, бүтээгдэхүүндээ мэдлэг шингээж байж Монгол хөгжинө

Б.Галаарид ("Зууны мэдээ" №236. 2009.10.09)
Эрдэмтэн зохиолч Л.Түдэв монголчууд дэлхийн хөгжлийг хөөж гүйцэхгүй бол угтаж тосон зам нийлье гэсэн нэгэн уран санааг хэдэн оны жилийн өмнө бичиж билээ. Энэ бол зүгээр нэг гоё үг биш, ерөөсөө бид богино хугацаанд хурдтай хөгжье гэвэл хөгжлийн стратегиа эргэн харж өөрчилж, бусдын яваагүй зам харгуйгаар дөтлөн тэдэнтэй алхаа нийлүүлье гэсэн маш прагматик санаа гэж би ойлгосон. Уг нь монголчуудын их тэсрэлтийн үе болох арвангурав, арвандөрөвдүгээр зуунд гадаадын улс орныг тэгшитгэн түвшитгэх, байлдан дагуулах цэрэг дайны үйлд ихэд хэрэглэдэг байсан арга л даа. “За, монгол цэргүүд тэрүүгээр тэрүүгээр яваад энд иртэл тэдэн сар, төдөн хоног болно” гэж нөгөө талынхан тооцоолчихоод аажуу уужуу сууж байтал нь нөхдүүд газрын бартаа, уулын өндрийг үл тоон зам товчлоод гэнэтхэн ороод ирдэг байж. Технологийн хөгжил асар их боломжийг дэлхийн улс орон болгон, хүн бүрт адил тэгш олгосон энэ цаг үед ингэж амдаж тосох боломж бидэнд үнэхээр бий. Хэдэн жилийн өмнө цахим ертөнцийн эчнээ танил болж, аутсорсинг, инновац, мэдлэгт тулгуурласан эдийн засаг, виртуал ертөнц гэхчлэн тухайн үедээ шинэлэг агаад ер бусын сонин сэдвүүдээр мэдээлэл, санал солилцож явсан блогч анд маань саяхан намайг нэгэн хүнтэй танилцуулж, хөгжлийн сэдвээр ярилцахыг санал болголоо. Шинэ танилыг маань Булгаагийн Ганбат гэдэг. Түүнийг сонсож, түншиж хэсэгхэн зуур хөөрөлдөөд салсны дараа хийж буй ажлынхаа талаар ярьж байхдаа энэ залуу нийт монгол хүний нийтлэг сайхныг эрэлхийлж, түүнд хүрэх арга замаа олчихсон мэт нүдэнд нь гэрэлтэж байсан гал сэтгэлээс ер гарсангүй. Эцэст нь түүний ярьсныг уншигчидтайгаа хуваалцахгүй байх нь дэндүү аминчхан хэрэг хэмээн шийдэж эдгээр мөрийг бичиж сууна. Уг нь би асуулт тавиад л, ярилцагч маань түүнд хариулсан уртын урт ярилцлага хийж болох л байх. Гэвч түүний сэтгэлд хадаатай явдаг бодлуудыг түүвэрлэн хүргэх нь илүү өгөөжтэй гэж шийдэв.
***
Манай Монгол Улс зах зээлийн эдийн засаг руу шилжих шилжилтийг их буруу эхэлсэн юм. Зах зээл өөрөө бүхнийг зохицуулна, эрэлт нийлүүлэлтийн зарчмаар бүх зүйл аяндаа цэгцэрч хөлөө олоод явчихна гэсэн үзэл бодол давамгайлж байсан. Үүнээсээ болоод хорь шахам жил ямар ч бодлого, төлөвлөлтгүй явчихсан. Үр дүн нь тодорхой. Хэдхэн жилийн өмнө батлагдсан Үндэсний хөгжлийн цогц бодлогыг эс тооцвол бидэнд хөгжлийн үзэл баримтлал гэж байсангүй. Яаж хөгжих вэ, хаашаа ямар замаар явах вэ гэдэг тодорхой бодлого байх хэрэгтэй биз дээ. Хөгжлийн тодорхой цэгт хамгийн шулуун замаар явж очих нь мэдээж хамгийн сайн арга. Гэхдээ манайх шиг геополитикийн өвөрмөц орчин, уудам нутаг, цөөн хүн ам, 50 сая толгой мал, ихээхэн газрын баялаг бүхий оронд тохирох өөрийн гэсэн зам хэрэгтэй. Стратегийн үүднээс зарим зорилгод шулуун замаар, зарим зорилгод тойруу замаар хүрэхээс өөр аргагүй. Өөрөөр хэлбэл уран нүүдэл хэрэгтэй. Тэгэхээр үүнийг хэн тодорхойлох вэ? Төлөвлөгчид үү? Үгүй. Стратегичид л тодорхойлно. Төлөвлөгч хүн бол хэзээ ч стратегич байдаггүй.
***
Аж үйлдвэрийн салбарын дотоодын нийт бүтээгдэхүүнд эзлэх хувийг оноор нь гаргасан үзүүлэлт энэ байна. Өнгөрсөн хоёр жилд л гэхэд манай боловсруулах үйлдвэр ДНБ-ий 6.1 хувийг эзэлжээ. Уул уурхай, олборлох үйлдвэр тэгэхэд бараг гучин хувийг эзэлж байна. Тэгэхээр бид боловсруулах үйлдвэрээ хөгжүүлж, эцсийн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэж дэлхийн зах зээлд гаргахгүй бол хэзээ ч олигтой хөгжихгүй. Түүхий эдийн үнийг глобал зах зээл л тодорхойлдог. Харин бүтээгдэхүүний үнийг үйлдвэрлэгчид тогтоодог. Тэгэхээр зэсийн баяжмал гаргахад үнийг нь гадаад зах зээл тогтоож өгөөд, бид тэр үнээр нь л борлуулна. Харин боловсруулаад эцсийн бүтээгдэхүүн болгож гаргавал үнээ бид өөрсдөө тогтооно. Нэмүү өртөг шингээсэн бүтээгдэхүүнээ өөрийн хүссэн үнээр зарна. Энд л зарчмын ялгаа, бас бидний алдаа байгаа юм.
***
Гадаад зах зээлээ зөв тодорхойлж бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэе л дээ. Жишээ нь, өнөөдөр Хятадын нийт хүн амын 10 хувь нь сард 2000$-оос дээш орлоготой хүмүүс байна. Өндөр хөгжилтэй оронтой харьцуулахад жирийн мэт боловч хэрэглээ нь дундаж хятад хүнийхээс хавьгүй илүү чанаржсан 120 сая хүн байна гэсэн үг. Энэ 120 сая хүн экологийн цэвэр бүтээгдэхүүн хэрэглэхийн тулд гадаадаас мах, төмс импортлож байна. Энэ чинь том зах зээл биш гэж үү? Бид өөрийн хэрэгцээнээс илүү үйлдвэрлээд энэ зах зээл рүү нэвтэрч яагаад болохгүй гэж?
***
Малайз улс хөгжлийн өнөөгийн түвшинд хүрэхэд нефтийн үйлдвэрлэл чухал үүрэг гүйцэтгэсэн. Экспортод түшиглэн хөгжилд хүрсэн. Гэтэл нефтийнх нь нөөц 3-5 жилийн дараа дуусна. Тэд манай нефть дууслаа гээд халаглаад сууна уу? Үгүй, тэд энэ хугацаанд бий болгосон баялагтаа түшиглээд дараагийн хөгжлийн сууриа тавьж байна.
Дэлхийн эдийн засгийн хямралын үеэр АНУ автомашины үйлдвэрлэлээсээ үндсэндээ татгалзаж, ихэнх үйлдвэрээ зарж байна. Асар олон салбарыг араасаа чирсэн, ажиллах хүчний нүсэр том багтаамжтай энэ салбараасаа АНУ яагаад татгалзав? Хөгжлийн бодлогоо нэгэнт тодорхойлчихсон, тэргүүлэгч гүрэн байх байр сууриа бэхжүүлэхийн тулд аж үйлдвэрийн ийм том салбараас татгалзаж, технологийн бүр өндөр түвшний үйлдвэрлэл рүү хандаж байна. Технологийн давуу тал бүх юмны давуу тал гэдгийг тэд аль эрт ойлгочихсон учраас нэгэнт эдийн засгийг чирэгч салбар биш болсон автомашины үйлдвэрлэлээсээ татгалзаж байна. Бид ч гэсэн ийм л түвшинд сэтгэж, ажиллах ёстой.
***
Социализмын үед оросууд Монгол Улсыг 1988-2005 онд хөгжүүлэх төлөвлөгөөг иж бүрнээр нь хийж, бүр биотехнологи, геотехнологи, химийн аж үйлдвэрийг хөгжүүлэх асуудлыг тусгачихсан байсан юм билээ. Гэтэл бид одоо илүү нээлттэй орчинд, илүү мэдээлэлтэй, боломжтой нөхцөлд байгаа мөртөө бодлогоо зөв тодорхойлж, хэтийн болон дунд хугацааны стратегиа оновчтой сонгоогүйгээс өрсөлдөх чадварын индексээр дэлхийн 135 орноос 117-д нь л нэг юм явж байна. Аймгуудаас гэхэд Өмнөговь аймаг л 300 гаруй эрдэмтэн судлаач дайчилж байж суурь судалгаагаа дэлхийн стандартаар хийж чадлаа. Бусдад нь алга. Гэтэл энэ чинь аймаг бүү хэл компани болгонд байх ёстой эд. Хөгжил эндээс л эхэлнэ.
***
Өвөг дээдэс маань бидэнд Оюутолгой, Тавантолгой гээд байгалийн асар их баялгийг өвлүүлж үлдээсэн нь факт. Үүнийг бид ашиглах ёстой. Гэхдээ яаж? Хүний нөөц, дэд бүтэц, технологи, үндэсний аюулгүй байдал гээд олон асуудалд бодлогоор хандах ёстой. Эдийн засгийн бүтээмж өндөр, экологийн хувьд хоргүй, хамгийн гол нь сүүлийн үеийн, дэвшилтэт залуу технологи хэрэглэхийг бид бодлогоор шаардах ёстой байсан. Ер нь хөрөнгө оруулагчийн санал болгосон технологийг биш, өөрсдийн судалж нягталсан технологийг зөвшөөрдөг хэлбэр рүү бид цаашид шилжих ёстой.
Технологи бол хүнтэй л адил төрж, өсч, өтөлдөг. Нэг технологиос олсон баялгаар илүү үр дүнтэй өөр нэг шинэ технологийг боловсруулж байдаг. Тиймээс технологийн хувьсалд мэдрэг байж, түүнийг судалж, авч хэрэгжүүлж чадвал бид амархан хөгжинө.
***
Монгол Улс хөгжье гэвэл инновацийг хөгжүүлэх хийх хэрэгтэй. Үүний тулд асар олон зүйлийг өөрчлөх хэрэгтэй байна. Шинэтгэл хийхийн тулд яаж хийх эрх зүйн орчныг нь бүрдүүлж, юу хийх бодлогоо гаргаж, түүнийг хийх хүмүүсээ бэлдэж, одоо байгаа институцийн тогтолцоог өөрчлөх ёстой.
Өнөөдөр бид шинжлэх ухаандаа жилд төсвөөс 16 орчим тэрбум төгрөг зарцуулж байна. Эрдэм шинжилгээний 60-аад хүрээлэн, арваад их дээд сургууль, 2000 орчим судлаач ажилтан энэ мөнгөөр жилд 400 гаруй төсөл хэрэгжүүлж үр дүнд нь 150 орчим шинэ патент санаа, бүтээл бий болгодог. Харамсалтай нь эдгээр 150 патентуудыг хэн ч лицензийн гэрээгээр авч ашиглахгүй байгаагаас эдийн засгийн эргэлтэд орж мөнгө болж чадахгүй байна.
Мөнгийг мэдлэг болгохыг шинжлэх ухаан гэдэг л дээ. Гэхдээ тэр мөнгөөр бий болсон мэдлэгийг эргүүлээд мөнгө, баялаг болгох механизм нь ажиллахгүй байна. Уг нь инновац гэдэг чинь л мэдлэгийг мөнгө болгох ажил юм шүү дээ. Мэдлэгийг мөнгө болгодог аж үйлдвэр, үйлдвэрлэлийг эрхлэгч энтерпренерүүдийг бий болох хэрэгтэй байна. Тэгэхээр ийм мэдлэгт суурилсан эдийн засгийн үндсийг тавих боломжтой бөгөөд үүнд төр гол үүрэг гүйцэтгэж, үндэсний хөгжлийн цогц бодлого, стратегиэр хангаж өгөх ёстой.
Бизнесийн салбарынхан ч гэсэн нэг технологи оруулж ирээд элтэл нь мөлхүүлдэг идэвхгүй хэрэглэгч биш, технологийн шинэчлэлийн хойноос эрчтэй хөөцөлддөг энтерпренерүүд болмоор байна. Жишээ нь, манай гол түүхий эдийн нэг ноолуураар франц, италиуд бизнес хийж байна. Үндэсний үйлдвэрлэгчид маань ноолууран бүтээгдэхүүнээ “бөөстдөггүй” болгож, өнгө, загварыг нь шинэчилж, тэднээс илүү гарахын тулд судлаач, зохион бүтээгч, инженерүүдтэй яагаад хамтран ажиллаж хичээж болохгүй гэж.
***
Сүүлийн хориод жил манай улсын явж ирсэн замыг харахад “Алт”, “Ноос”, “Зэс” хөтөлбөр ч гэдэг юм уу, чиглэл чиглэлийн хоорондоо уялдаа муутай их олон хөтөлбөр хэрэгжүүлсэн байдаг. Үе үеийн Засгийн газрын мөрийн хөтөлбөрүүд богино настай, засаг солигдоход концепц нь өөрчлөгддөг, тэргүүлэх чиглэл нь солигддог, залгамж чанаргүй, тууштай биш байсан нь хөгжилд ихээхэн садаа болж байв. Тэгэхээр хөгжлийн тэргүүлэх салбарыг оновчтой тодорхойлж, уялдаа холбоог нь хангаж өгөх асуудал нэн чухал байлаа. Үндэсний хөгжил, шинэтгэлийн хороог байгуулсны чухам учир үүнд л байгаа юм.
***
Бүтээгдэхүүний технологийн агууламж гэж ойлголт байдаг. Өндөр, дунд, нам технологийн бүтээгдэхүүн нийт бүтээгдэхүүний хэдэн хувийг эзэлж байна вэ гэсэн үг. Харамсалтай нь өнөөдөр манайд өндөр технологийн ганцхан үйлдвэр байна. Гэхдээ энэ бол эхлэл. Био, нано, мэдээллийн технологид түшиглэсэн аж үйлдвэрийг хөгжүүлж, мэдлэг, нэмүү өртөг шингэсэн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэж, энэ салбарт ажиллах аж ахуйн нэгж, хүмүүсийн тоог нэмэгдүүлэх нь хөгжлийн гарц. Үүнийг шийдвэр гаргагчид, улс төрийн намууд ойлгож байна уу, үгүй юу гэдгээс энэ салбарын хөгжил ихээхэн хамаарна. Монгол Улсыг үйлдвэржүүлэх хөтөлбөрийг Засгийн газар хэдхэн хоногийн өмнө баталсан нь нэг том алхам. Инновацийг хөгжүүлэх хууль эрхзүйн орчныг бүрдүүлж өгөх ёстой хэд хэдэн хуулийг УИХ батлах гэж байгаа нь бас л нэг алхам. Өөрөөр хэлбэл тогтолцоо бий болгох хөрс суурь бий болох гэж байна. Үндэсний баялгийг яаж максимум хэмжээнд хүргэх вэ гэдэг стратегийг бол Үндэсний хөгжил, шинэтгэлийн хороо нэгэнт гаргаж эхлээд байна. Хэрхэн хүлээж авч, хэрхэн ажил хэрэг болгоход төрийн оролцоо, хувийн хэвшил, иргэдийн идэвх чухал үүрэгтэй.
***
Ярилцагч Б.Ганбат хэмээх залуухан эрийн сэтгэлийн гүн рүү өнгийвөл ийм л бодол, итгэл тээж явах аж. Тэрээр Үндэсний хөгжил, шинэтгэлийн хорооны Шинэтгэлийн бодлогын газрын даргаар ажилладаг. Инноваци, Өндөр технологийн аж үйлдвэр, венч капитал, шинжлэх ухааны парк, өрсөлдөх чадвар гэхчлэн олон зүйлийн талаар ярьж, Монгол Улс, монгол хүн дэлхийд нэрээ дуурсгах боломж асар их байгаа талаар сонирхолтой яриа өрнүүлснийг нь энэ удаад азная. Улс орны хөгжлийг түргэтгэх олон аргаас хамгийн урныг нь олж, богино хугацаанд урагш цойлсон орон болгохсон гэсэн стратегич хүний хорхойсол нь миний Монгол хөгжинө өө гэсэн итгэлийг эрхтгүй төрүүлж байна лээ.

Шидтэнүүдтэй учраад үнэнийг ухаарсан түүх

Б.Галаарид ("Гэрэлт Цалиг" сонин)
Болгарын алдарт үзмэрч Вангаг амьд сэрүүн ахуйд Оросын академич Наталья Бехтерева түүнийг гоц чадварын учрыг олох шинжлэх ухааны зорилготойгоор очжээ. Ванга түүнтэй уулзмагцаа “Намайг судалж шинжлэхээр ирснийг чинь би мэдэж байна. Чи өөрөө өөрийгөө догдлуулаад байх юм. Сандрах хэрэггүй. Бүх зүйл сайн сайхан болно” гэж хэлэв. Тэгээд нэг эгч чинь эдгэршгүй өвчтэй юм байна гэжээ Үнэхээр түүний нэг эгч нь архаг өвчтэй юмсанж. Ванга дараа нь нөхрийнх нь тухай асуулаа. “Нөхөр маань зүгээр ээ. Ленинградад байгаа” гэтэл Ванга нүүрээ үрчийлгэснээ “Тэр ямар нэг асуудалтай л байна даа. Бараг харагдахгүй юм” гэж үглэжээ. Жилийн дараа Бехтеревагийн нөхөр нас барсан байна.
Наталья Бехтерева нь алдарт Тархи судлалын хүрээлэнг удирддаг, академич хүн юм. Тэрээр гоц мэдрэхүйтний мөн чанарын тухайд “Худлаа цэцэрхэлгүй үнэнийг хэлэх нь дээр. Энэ бол орчин үеийн шинжлэх ухааны ямар ч аргаар тайлж болшгүй зүйл. Ирээдүй бидэнд нэгэнт өгөгдчихсөн, одоо оршин буй зүйл гэж хэлж болно. Илүү нарийн томъёолол өгөхийг одоохондоо хүлээзнэмээр байна. Яагаад гэвэл тархи судлалын чиглэлийн шинжлэх ухааны ололтууд асар их болохоор энэ асуудлыг ил болгох ямар нэг нээлт хийгдэх ч юм бил үү” гэсэн байдаг.
Шашны мунхруулагч чанарыг илүү сайн нотлохын тулд социализмын үед МАХН-ын Төв Хорооны даалгавраар манай нэгэн эрхэм Төвдийг зорьжээ. Түүнийг нэгэн лам хүлээж авсан байна. Шашны талаар манай хүн байр сууриа илэрхийлээд нөгөө ламтан энэ талаар ямар бодолтой байгааг сонирхжээ. Лам хариу хэлэхийн оронд харсаар байтал долоовор хуруугаа сүмийн хана руу далд ортол шургуулжээ.Тэгснээ “Танай шинжлэх ухааны хэлээр тайлбарлая. Ертөнцийн бүх зүйл молекул бүтэцтэй. Миний бие, энэ хана, энэ агаар гурвын молекул нь нягт сийргээрээ л ялгаатай болохоос уг чанартаа нэг л зүйл юм. Тэгэхээр бид хоосон чанарын ачаар энэ ялгааг арилгаж чадах ухаанд л суралцдаг” гэсэн утгатай зүйл ярьжээ. “Та тэгвэл наад ханаараа нэвт гараад явчихаж чадах уу?” гэж асуувал “Мэдээж” гэж хариуллаа. Хэсэг хөөрөлдсөний дараа ламтан сүмийн дотор, гадна талыг зочиндоо сонирхуулах юм болоод явчихаж. Сүм нь гаднаас ордог ганцхан хаалгатай бөгөөд ламтан зочиндоо бүх зүйлийг үзүүлснийхээ дараа “Хоёулаа дотор уулзъя. Та энэ хаалгаар орж бай” гэсэн байна. Түүнийг босгоор дөнгөж давтал ламтан хэдий нь дотор орчихсон түүнийг угтаж авахаар зогсч байжээ. “Та хаагуур хэдийдээ ороод ирэв ээ?” гэж асуутал “Би хана нэвтлээд л ороод ирлээ. Надад ямар ч хаалга үүд хэрэггүй” хэмээв. Ийнхүү материалист үзлийн үүднээс шашны харанхуй бүдүүлэг байдлыг илчлэхээр зорьж очсон эрхэм төлөөлөгч маань буддын шашны шидлэг чанарыг гайхсаар эргэн ирсэн гэдэг.

Монголчуудын бөө тодруулах, холбох ёсны алдаа, оноо

Монголчуудын бөө тодруулах, холбох ёсны алдаа, оноо
Б.Галаарид (“Гэрэлт Цалиг” сонин)
Хүн төрөлхтний балар эртний нийтлэг шүтлэг болох бөө мөргөл цагийн аясаар янз бүрийн шашинд зайгаа тавьж, шахагдсаар өдгөө тун цөөхөн газар үлдэж хоцроод байгаагийн нэг нь Монгол юм. Гэхдээ Монголд ч гэсэн энэ шүтлэгийг хавчин шахах оролдлого үе үе хийгдэж байсан түүхийг мөшгөвөл нэлээд эрт үе рүү хөтөлнө. Энэ өгүүллийн зорилго нь өөр тул үүнийг үл өгүүлэн өнөөдөр тулгамдсан асуудал болоод байгаа бөө тодруулах, холбох ёсны тухайд ярья.
Монголчууд социализмын торноос мултарч, үзэл суртлын хүлээс нь тавигдсаны дараахан буюу 1990-ээд оны дунд үеэс бөө мөргөл эргэн сэргэх хандлага хүчээ авсан ч үндсэндээ буриад, дархад хоёроос бусдад нь бөө мөргөлийн зан үйл мартагдсан учраас учир битүүлэг зүйл их байлаа. Гэвч Монголын бөө мөргөлийн талаар шинжлэх ухааны анхны бүтээл хийсэн Дорж Банзаров “Бөөг бүрмөсөн устгахын тулд өөр их зүйл хийх хэрэгтэй болно. Тэрээр тийм ч амар устаж үгүй болохгүй, эрдэм боловсролтой ард түмэн, догшин ширүүн байгалиар түүний ирээдүй хамгаалагдана”1 гэж бичсэн нь үнэн болж өнөөдөр бөө тодруулах, онгодтой нь холбох зан үйлийн талаар нэлээд тодорхой ярих боломж бүрдээд байна.
Бөө мөргөл эргэн сэргэх үед бөө тодруулах зан үйлийг амьдрал дээр ихээхэн дэлгэрүүлсэн хүн бол Дорнодын алдарт зайран, олноо Баавай хэмээн хүндлэгдсэн Цэрэн билээ. Тэрээр газар газрын шавь нараа бөө болгохдоо буриад ёсыг голлон барьж байсан нь шанар хийх зан үйлээс нь тодорхой харагддаг. Буриад бөө нь шарын шашинтай гүнзгий холбогдож, уншлага тарни, сахиус шүтээн, зан үйл нь хүртэл нэлээд холилдсон учраас эртний их онгодтой бөө нар, ялангуяа халх бөө нарт буриад бөөгөөр холбуулах нь төдийлөн зохимжгүй болох нь сүүлийн үеийн судалгаанаас харагдаж байна. Тэгээд ч одоогийн буриад бөө нь шавь сургалтын хэлбэртэй, бөө тодруулах, замчлах зан үйл нь нэлээд бизнес сүлжээ шинжтэй болчихоод байгаа юм. Бөө болгох шавь сургалтын стандарт энд нэгэнт бий болсон гэж хэлж болно.
Бөөгийн тухай гарын авлага болгохуйц ном бүтээлийн тухайд Ч.Далай, Б.Ринчэн, С.Бадамхатан нарын судалгааны бүтээлүүд нэгэнт байсан бөгөөд 1998 онд эрдэмтэн доктор О.Пүрэвийн “Монгол бөөгийн шашин” хэмээх томоохон бүтээл хэвлэгдсэн юм. Тэрээр энэ бүтээлийнхээ нэг бүлгийг бөө болох ёсонд зориулсан нь тухайн үедээ тун чухал хэрэглэгдэхүүн болж байв. Бөө болох хүн лус, савдаг, онгодтой нөхцөх үйлийн үр, багш шавийн барилдлага, бөөгийн зам заах ёс зэргийг доктор О.Пүрэв нэлээд дэлгэрэнгүй өгүүлсэн байдаг. Гэхдээ энд дурдагдсан зан үйлүүд нь зөвхөн судалгааны хүрээнд олдсон мэдээллүүд атал монгол бөөгийн нийтээрээ дагаж мөрдөх зүйл мэтээр ойлгуулж, тийм байх ёстой, тэгэх ёстой гэсэн заавар, стандарт тогтоохыг оролдсон нь бөө сонирхогч, бөө бологчдод буруу ойлголт төрүүлэхүйц болжээ. Тухайлбал, “...шавийн байгаа гал голомтноос хэн нэгэн шийдвэрлэгч хүн багшаар тодорсон бөөд очиж “Та манайд очиж хүний зам зааж цагаан мөрөө хайрла” гэх мэт үг хэлээд аяга дүүрэн сүүг алд цэнхэр хадагтай бариад”2 гэх мэтээр хэлэх үг, хийх үйлдлийг нь хүртэл нэгбүрчлэн зааж бичсэнийг учир мэдэхгүй хүмүүс хадаг барих чинь хаанаас хэдийд нэвтэрсэн ёс билээ гэхчлэн нарийн нягтлалгүйгээр ёсчлон гүйцэтгэх гэж хичээж л таарна. Эндээс л стандарт үүсч байгаа юм. Зүй нь “ Бөө бөөгийн буулт өөр, бүжин туулайн дэгдэлт өөр” хэмээх цэц үг дан ганц бөөгийн буултын тухайд биш, ерөөсөө монгол бөөгийн зан үйлийг нийтэд нь илэрхийлсэн, монгол бөөд аливаа нэгэн стандарт байдаггүйг хэлсэн хэрэг юм.
Аль ч газрын бөө болох хүний онцлох шинж нь бөөгийн өвчнөөр өвдөх явдал байдаг. Ингэж өвдсөн хүн орчин цагийн эмнэлгээр явахад онош нь үл тодрох, эсвэл нэг өвчнийг нь эмчилж эдгэрүүлэвч өөр нэгээр өвчлөх зэргээр шаналгадаг. Энэ нь чи бөө болох ёстой гэж тэнгэрээс өгч буй дохио юм. Үүнийг мэдэхгүй байх, мэдсэн ч эс тоовол үхлээр төгсдөг. Мөн бөө болох ёстой хүний санасан хэрэг, сэдсэн ажил нь бүтэхгүйтэн үргэлж унаж босч, орон шоронд ортлоо дордох нь хүртэл бий.
Бөөгийн өвчний илрэх байдал нь сэтгэл мэдрэлийн өвчинтэй илүү төстэй. Хий юм харна, сонсоно, татаж унана. Ийм жишээ ном сударт үй түмээрээ бичигдсэн байдаг. Тухайлбал эртний нэгэн бөө “Би хорин насандаа өвдөж, бусдын хараагүйг нүдээрээ харж, сонсоогүйг чихээрээ сонсож эхэлсэн. Хүмүүс надад итгэхгүй доог тохуу болгоно гэж айсандаа би арван жил хэнд ч хэлэлгүй тэссэн. Эцэст нь хүчтэй өвдөж үхлийн аюул гарцаагүй нүүрлэсэн.Тэгээд бөөлж эхлэнгүүт дээрдсэн юм. Одоо ч гэсэн бөөлөлгүй удвал бие эвгүйрч өвддөг”3 гэсэн байдаг.
Гэхдээ хий юм харж сонссон, хүнд өвдсөн, татаж унасан бүхэн бөө болох ёстой гэсэн үг биш. Хараал хорлол, хий юмтай нөхцөх, зүгээр өвдөх зэргээс болж ч болно. Иймд эхлээд юунаас болов гэж учир шалтгааныг тодруулах хэрэгтэй. “Хараал хорлол нь биежиж, мэдрэмж нь хурцадсан хүнийг бөө болох хүн байна гэж эндүүрэн ажил ундруулж, эцэст нь нөгөө хүн нь хараалаасаа салан ямар ч мэдрэмжгүй нэгэн болж хэн хэн нь гайхшаа барчихсан байсан”4 тухай би өмнө нь нэгтээ бичиж байсан.
Орчин цагийн өнгө мөнгөнд шунасан бөө нэрт зарим хүмүүс ийм өвчин зовлонд унагсдыг, хараал хорлолд шаналагсдыг яг л торонд нь ороолдох ялаа шумуулыг отсон махчин аалз мэт хүлээж байдаг болсон нь тодорхой байна. Миний дотнын анд Х-тэй яг ийм явдал тохиолдсон юм. Тэрээр хэсэг хүмүүс бөө бөөлүүлэхэд нь унаа тэргээрээ үйлчилж явтал “Тэр залуу хүрээд ир” хэмээн нөгөө бөө нь дууджээ. Тэгээд нэр жилийг нь асууснаа “Пөөх, чи чинь бөө болох ёстой хүн байна. Ямар хэнэггүй нөхөр вэ. Ингэж яваад үхвэл яана, чи” хэмээн загнажээ. “Би эрэгтэй шавьгүй хүн байгаа юм. Эндээс нэг том зайран олоод авлаа. Удахгүй би хөдөө явж уул хайрхад тахихдаа чамайг дагуулж явж бөөлүүлнэ Юм хумаа бэлд” гэж тулгав гэнэ. Мөрөөрөө явж байгаад бөө болчих шахсан нөхөр маань нүд нь орой дээрээ гарчихсан давхиж ирлээ. “Чи энэ бөө мөөг сонирхдог хүн байна. Хэлээд өг. Ийм юм байж болох уу?” гэхэд нь нэг биш, нэлээд хэдэн хүн дээр очиж асуу гээд явуулсан минь бүр гай болжээ. Очсон бөө болгон нь барьж авч шавиа болгох гээд сандаргаж, нөхөр ч сүүлдээ дүрдээ итгэн хувцас хэнгэрэг бэлдэх юм болоод явчихлаа. Нэлээд сайн гэгддэг үзмэрч бүсгүй түүнд тийм юм байхгүй, цаадуул дээрээ дахиж очилгүй хаячих гэж хэлээд ч, ах дүүс нь дургүйцээд ч нэмэр болсонгүй. Нэлээдгүй хөл болж, ихээхэн мөнгө зарлагадаж явж бөө болсон Х маань дахиад надтай холбогдсон юм. “Энэ нэг л биш ээ. Чи нэг хүрээд ирээч” гэнэ. Яваад очтол шинэхэн бөө маань хувцас хэрэглэлээ өмсөн бөөлж үзүүллээ. Хэнгэргээ дэлдэж байтал төд удалгүй онгод суув бололтой намс хийгээд явчихлаа. Цай барьтал өлсөж ундаасаж үхэх гэж буй аятай хахаж цацан залгилчихлаа. Өмнө нь барьсан идээ будаанаас ам руугаа базан чихэж, заримыг нь өвөр түрий рүүгээ ч хийж байх шиг. Мэндийн үгэнд ганц хоёрхон үгээр хариулаад өөр юу ч ярихгүй юм. Тэгснээ архи нэхэж байна. Өгөөд л байвал уугаад л байх шинжтэй. Ямар ч шидгүй гайтай “онгодыг” нэлээд юм болж байж буцааж мордуулав.
Дараа нь бид хоёр түүнийг анх хэрхэн холбосон, юу болсон талаар ярилцлаа. Багш нь онгодоо оруулж ирээд л “Одоо чиний онгодыг дуудаж биед чинь оруулна” гэж хэлээд дэргэдээ хэнгэрэг дэлдүүлэн суулгатал орж ирсэн онгод нь энэ аж. “Ингээд онгод суучихлаа. Ойр ойрхон бөөлж байгаарай” гэсэн гэнэ.
-Чиний энэ онгод чинь хэдий үеийн ямар гээч онгод вэ?
-Мэдэхгүй. Аавын талаас л гэсэн.
-Багш чинь чиний энэ онгодыг өөрийн биед оруулж чамтай яриулаагүй юм уу?
-Үгүй.
-Хувцас хэрэглэл чинь ямар байхыг хэн хэлж өгсөн юм бэ?
-Багш л бүгдийг нь мэдээд, хийдэг хүмүүсээрээ хийлгэсэн. Би мөнгийг нь л өгсөн.
-Дуудлагаа яаж олж авсан юм бэ?
-Багш хэлж өгч цээжлүүлсэн.
-Чамтай цуг өөр хүнийг холбосон уу?
-Надтай дөрвөн хүнийг холбосон.
-Дуудлага нь бүгд ижил үү?
- Тийм. Багш бүгдэд нь хэлж бичүүлсэн юм чинь.
-Хэр их зардал гарав?
-Бараг гурван сая төгрөг.
-Цаашид яана гэж байна?
-Ирэх жил чанарт явна гэсэн. Олон чанарт яваад ирэхээр аяндаа хүч орно гэсэн.
-Чи ч арван хэдэн удаа чанарт явбал дор хаяж гуч гаруй сая төгрөг гарздах нь дээ.
-Харин тийм л болж таараад байна. Гайгүй шиг бөө болж байвал мөнгө ч дүүрч.
Бүх зүйл ойлгомжтой. Түүнийг бөө болох хүн мөн эсэхийг ном ёсоор нь тодруулсангүй. Бөөд замчилна гэдэг ёс суртахууны том шалгуур байдаг. Энд тэр нь үйлчилсэнгүй. Хэнийг ч хамаагүй бөө болгож байна хэмээн хуурч хэдэн төгрөг салгадаг шуналын туламнуудын нэгтэй Х маань учирчихаж.
“Жинхэнэ сайн бөө бол чамд буух ёстой онгодыг эхлээд өөрийн биедээ дуудан оруулж, хүний хэлээр яриулна. Угийн онгод чинь чиний халуун зүсийг хараад баярлаж, чамд хэлэх зүйлээ хэлж, хамаа бус хэлэх ёсгүй зүйлээ бол дараа өөрийн биед чинь орохоороо хэлнэ хэмээдэг. Тэгээд намайг ингэж тэгж дуудаарай, буудал суудал минь ийм шүү, хувцас хэнгэрэг, өргөл тахил маань тийм шүү хэмээн захиж хэдийд яаж буулгахыг хүртэл хэлж өгдөг. Зарим нь энэ ертөнцөд хүн биед байхдаа юу хийж, яаж явснаа хүртэл хуучилж, тэнгэрийн оронд ядарч, эсвэл жаргаж яваагаа ч өгүүлдэг. Тэгээд тэр ёсоор нь бэлдэж холбогддог болохоос хэн нэгний хэлсэн, аль нэг номонд бичсэнээр болдог эд биш” хэмээн би Х-д учирлаад багш дээрээ очиж, саяын хэлсэн дагуу хийж өгөхийг хүс, үнэн бөө бол угийн онгодыг чинь оруулж ирээд л яриулна, худал бөө бол тэр дороо тар нь танигдана гэж зөвлөв.
Ер нь монгол бөөг тодруулах ёс бол ийм л тодорхой зүйл билээ. Сүүлийн үеийн халх бөө тодорч байгаа байдлыг харахад энэ нь бүр ч тодорхой байгаа юм. Дархад бөө ч үүнтэй төстэй. Бөө болох ёстой хүн мөн байна гэдгийг нь бөөлж байж тодруулаад, холбогдох ёстой онгодыг нь дуудан ирүүлж бөө бологчийн биед оруулж өгдөг. Тэгээд бөө хүний зайлшгүй мэдэж мөрдвөл зохих цөөн зүйлийг хэлж өгөөд, үлдсэнийг нь өөрийнхөө онгодоос асууж мэд хэмээн бие даалгадаг. Дархад зайран Ч.Чинбат “Бөөгийн зан үйл гэдэг чинь замын хөдөлгөөний дүрэм, эсвэл Үндсэн хууль шиг хүн зохиож цаасан дээр буулгасан эд биш шүү дээ. Чи үнэхээр бөө болох төөрөгтэй хүн нь мөн байгаад багш чинь чамайг онгод тэнгэртэй холбоод өгчихсөн юм бол цааш цаашдын бүх юмыг чинь онгод хэлээд заагаад, засаад залаад хөтлөөд явчихдаг. Чи онгод гэдэг тэр айхтар ид шидийн хөл дүүжлэх унаа нь болохоос өөрөө шидтэн биш шүү дээ”5 гэсэн нь ч үүнийг нотолж байна.
Харин буриад бөөгийн тухайд бөөг тодруулах, холбох ёс дэг нь өөрийн гэсэн стандарт шахам дэг жаягтай, уламжлалаа нэлээд сайн хадгалж ирсэн онцлогтой, энэ талаар судалгаа шинжилгээний ном бүтээл ч цөөнгүй билээ.
Харин халх бөөг тодруулах, холбох зан заншлын талаархи судалгаа нэлээд учир дутагдалтай байсан нь халхууд дунд шарын шашин эрт нэвтэрч, харийн бодлого, түүнд бөхийсөн төрийн шахалтаар бөөгийн уламжлал үндсэндээ тасарсантай холбоотой юм.
Гэхдээ сүүлийн үед халх бөө нар олноор төрснөөр эрт цагийн онгодуудтай холбогдох боломжтой болж, түүнийгээ дагаад дээрх мартагдсан ёс заншлын талаар олж мэдэхэд дэвшил гарч байна. Халх бөөг угийн онгодтой нь холбогдон тодруулж, тэр онгодны хэлж заасны дагуу хувцас хуягийг нь бэлдэж, зан үйлийг нь гүйцээхэд ямар ч хүндрэл төөрөгдөл гарахгүй байгаа бөгөөд буриад бөө шиг олон жил суралцах, чанар хийх шаардлага байдаггүй. Хамгийн гол нь уг залгах хүнийг өөрийнх нь онгодтой уулзуулж, яриулах нь чухал бөгөөд тэгэхдээ хувцас хэрэглэл, бусад зүйлсийг тодруулж авахыг хичээх хэрэгтэй болдог.
Эрдэмтэн Ч.Далай “Монгол бөө хувцас нь оршин амьдарч байгаа угсаатан ястныхаа онцлогийг дагаж, түүнд зохилдсон тул хэлбэр маяг нь хоорондоо зөрүүтэй байдаг ажээ. Тухайлбал, Монголын баруун хэсгийн бөө удган нар ихэнх нь намхан оройтой малгай өмсөж, зарим нь алчуураар толгойгоо боодог. Харин дээл нь захаасаа аваад хормой хүртэл урт өргөн даавуунууд унжуулан зүүсэн, нэлээд сүрлэг байдалтай байдаг. Гэтэл халх бөө нарын малгай нь нэлээд сүрлэг байдалтай, ялангуяа удганы малгай их өндөр оройтой бол Дархадын бөөгийн хувцас ч гэсэн өвөрмөц байдалтай”6 хэмээсэн байдаг. Үүн дээр нэмж өгүүлэхэд одоо бууж буй халх онгодууд нэлээд эрт үеийн том тэнгэрүүд байх нь элбэг тул өмсгөл хэрэглэлийн хувьд дахин давтагдашгүй, өөр өөр байх тал ажиглагдаж байна.
Тахил идээ тавих, өргөх ёсны тухайд ч нэлээд өөр бөгөөд юуг хэрхэн яаж тавихыг онгод бүр өөрөө зааж өгч байна. Гэхдээ халх бөөд ажиглагдаж буй нийтлэг нэгэн үзэгдэл гэвэл архи дарс огт хэрэглэдэггүй, хараал хорлол муу үйл хийхийг тэвчдэггүй, үйлийн үрийн талаар ихээхэн ярьж сургадаг явдал юм. Хар муу, хатуу хүтүүг үйлдүүлэх нь бүү хэл айраг өргөсөн тохиолдолд хүртэл зөөлрүүлж байна гэж араас нь сүү өргүүлэн цайлгах ёс ч байна. Бүр онцгой тохиолдолд л архи өргүүлж, эсвэл тахил дээр нь тавиулдаг ч энэ нь маш ховор. Гэтэл буриад бөөд архи маш түгээмэл хэрэглэгддэг. Энэ мэтийн ялгаа зөрөө байгааг сайтар нягтлан, ном журмаар нь холбогдож, ёс зүйтэй, шуналгүй, түмэнд тустай бөө төрүүлэх аваас буруу нь юу билээ.
Гэтэл онгод тэнгэртэйгээ дутуу хагас холбогдсон ухвар мөчид хүмүүс хэн таарсан хүнийг бөө болгоно хэмээн сандаргаж, дарамталж, айлган сүрдүүлж сэтгэл зүйгээр нь тоглож байгаа нь харамсалтай. Дээр өгүүлсэн Х-гийн тухайд бөө биш, уггүй нэгэн байсан бөгөөд завсрын ертөнцийн тэнэмэл сүнстэй хүчээр холбосноос тийнхүү ууж идэхээс өөр шидгүй “онгодтой” болчихсон байсныг өөр нэгэн бөө салгаж өгч санааг нь амраасан гэнэ лээ.
Ер нь бол бөө холбоно гэдэг сүнсний ертөнцтэй харьцаж буй хэрэг учраас харанхуйн орон, дээд ертөнцөөр онгодын хүчээр аялах чадал хүч бүрдсэн хүний ажил.
“Хязгааргүй гүн огторгуйд бидний мэдэхгүй далд сүнсний ертөнц байдаг гэдэг. Тэрхүү сүнс (онгон)нүүдийн ертөнцөд шидийг олсон хүн бүрийн сүнс очдоггүй, харин хүмүүст арга шид домоороо ихээр тус хүргэж (ариун буяныг), чадал чансаа зэргээрээ (эвэр туурайгаараа) өндөрт гарсан хүмүүсийн сүнс онгон болон очдог гэдэг”7 хэмээн буриад удган Б.Батмөнх номондоо бичсэн байгаа нь үнэн.
Бөөгийн сүнс зэрэг дэвээрээ очдог хэд хэдэн давхраа буй нь тодорхой болоод байгаа ч энд өгүүлэх сэдэв биш тул түр орхин үндсэн сэдэвтээ эргэж оръё. Ашиг хонжоо хайсан бөө нэрт хүмүүс завсрын ертөнцийн төрлөө олоогүй хэний ч хамаагүй тэнэмэл сүнстэй хүнийг хүчээр холбож, зовсон хүний итгэл сэтгэлээр тоглон нүгэл хураах нь түгээмэл болсон тул бөөд хандахдаа болгоомжтой байхыг сануулж байна. Тэгээд ч элдвээр хүнийг айлгаж буй бөөгөөс сүрдэх хэрэггүй бөгөөд ёс бусыг хийсэн тэд л буруудахаас нүглийн үйлийг эхэлж хийгээгүй танд муу юм огтхон ч болохгүй гэдгийг санаж явууштай. Бөө хүн ёс бус загнаснаар өөртөө, үр удамдаа гай болоод зогсохгүй, дээр байгаа онгод тэнгэрийнхээ зэрэг дэвийг бууруулж, эдлэх ёстой гэсгээл шийтгэлээ тэнгэрээс хүртдэг учраас явдал буруутнуудыг шүүн хэлэлцэх нь ч илүүц юм. Үйлийн үрийг үүрч барахаас тойрч гарахгүй нь хорвоогийн үнэн болохоор тэд буруу үйлийнхээ төлөөсийг хэзээ нэгэн цагт заавал хийдэг.
Эцэст нь хэлэхэд дээд тэнгэрээс монголчуудад хүчтэй сайхан онгодуудаа олноор илгээж буй нь яалтгүй үнэн бөгөөд түүний зараал болох хувь төөрөг танд ноогдож мэднэ. Гагцхүү тийм оноолт таарсан хүн нь уг асуудалд мэдлэгтэй мэдээлэлтэй хандаж, анхнаасаа зөв хүнээ олж түшин зам мөрөө зөв эхлэх нь л чухал юм.

Тайлбар
1. Дорж Базаров. Бөө судлал буюу Монголын харын бөө. Д.Бадарчийн орчуулга. УБ., 2007. 78-р тал (Черная вера и шаманство у монголов)
2. О.Пүрэв.Монгол бөөгийн шашин. УБ., 2002. 281 дэх тал.
3. Белов.Н.В. Шаманизм. Минск., 1999. 6 дахь тал.
4. Б.Галаарид. Бөө мөргөл, тэнгэр шүтлэг. УБ., 2008. 28 дахь тал.
5. Б.Галаарид. Онгод тэнгэрийн зараалаар. УБ., 2005. 18 дахь тал.
6. Ч.Далай. Монголын бөө мөргөлийн түүх. УБ., 2009. 74 дэх тал
7. Б.Батмөнх. Буриад зоны бөө мөргөлийн зан үйлийн товчоон. Уб., 2005.12 дахь тал.

Парапсихологчийн зөвлөгөө

Байр орон сууц худалдан авахдаа юу анхаарах вэ?

Та байртай болохоор шийджээ. Тэгвэл авах гэж буй байранд чинь өмнө нь хэн амьдарч байсан, юу болж байсан, яагаад хуучин эзэд нь гарах болсон тухай заавал олж мэдээрэй. Хэрвээ өмнөх хүмүүс нь хүнд өвдсөн, үхсэн, энэ байранд хүн алуулсан, амиа хорлосон, урьд өмнө нь энэ агазарт оршуулга байсан, эсвэл одоо ойрхон байгаа бол тийм байр худалдан авахаасаа өмнөм сайн л бодоорой. Аз жаргал, эрүүл энх гэж л ярилтгүй шүү.
Өмнө нь хүмүүс амьдарч байсан орон саванд нүүж орохоосоо өмнө тэр байранд энергийн цэвэрлэгээ заавал хийх хэрэгтэй. Гэрт эхлээд муур оруулдаг байсны учир энэ.
Шатсан байранд бүү ор. Шатсан ормон дээр байшин бүү барь. Шатсан байшингийн материалаас бүү ашигла. Тэдэн дээр чинь маш хүчтэй сөрөг мэдээлэл, энергийн үлдэц байдаг. Тийм байрнаас ямар ч сайн юм бүү хүлээ. Маш чадалтай хүн л түүнийг арилгаж өгч чадна.
Сүнс хий үзэгдэл, гүйдэл гүйцтэй байрыг мэдэх амархан арга гэвэл тийм байранд амьтад, ялангуяа муур амьдрах дургүй байдаг. Танай муур, эсвэл нохойны сэрвээний үс нь босч, хуцаж мяулж, ямар нэг зүйлийн хойноос дагаж хараад байвал ойлгомжтой гэсэн үг.
Гэрт байхад тухгүй, тан дээр ямар нэг зүйл дараад байгаа мэт мэдрэмж төрж, нүдний буланд хэн нэгэн байх ч шиг санагдаж, хэн нэгний алхаа сонсогдож, чимээ гарч, цэвэрлэгээ хийсний дараа таагүй үнэр ханхалвал шуудхан хүн дээр оч.
Сард 2-3 удаа гэрийнхээ энергетикийг цэвэрлэвэл маш сайн байдаг. Рашаан, давс, лаа, ус, хүж зэргийг ашиглаж болно. Давс “хар дом”-оос хамгаалах маш хүчтэй хэрэгсэл гэж эртнээс нааш үзсээр ирсэн байдаг. Ялангуяа тодорхой энергитэй бол бүр сайн (манайхаар бол шившлэгтэй гэсэн санаа-Орч.).Давсыг байр сав, хашаа хороондоо цацаж, өвчтэй газраа тавьж болно. Гагцхүү дараа нь хамж аван заавал устгах хэрэгтэй.
Хэрвээ та босго, хаалганы ард утас, зүү, сүлбээр зүү, хутга мэс, асгасан ус, өвс ногоо, яс, элс, бөөгнүүлж боосон өд, үс, хумс, тариа будаа зэрэг хөндлөнгийн юм байхыг харвал туйлын хариуцлагатай хандаж нэн даруй зайлуулаарай. Тэгэхдээ нүцгэн гараар хүрч, гишгэж болохгүй. Шүүр хамуураар авч хашаа эзэмшлээсээ гаргаад мөнөөх шүүр савтайгаа хамтад нь шатаагаарай. Хүн явдаггүй газар дарж булсан ч болно. Шүүр хайран биш, эрүүл мэнд үнэтэй шүү дээ.
Гэрт үе үе зөрчил гарч, хараал хэрүүл болоод байвал орон байраа ариусгаж цэвэрлэ. Гэр байранд чинь геопатогений болон энергийн идэвхтэй бүс байгаа эсэхийг шалгаж үз.
Хөршүүдтэйгээ чин сэтгэлээсээ нөхөрлө. Тэднийг өөрийн дайсан битгий болго. “Шидийн хүчээр дарах дайн” олон жилээр хийх хэрэггүй. Ямар ч хүчийг дарах өөр нэгэн хүч олддог, таны хийснийг эргүүлээд арав дахин илүү хүчээр илгээж болзошгүй гэдгийг санаж яв. Амьдралаа нураахгүйн тулд цагаа олж өөрийгөө зогсоож сур.
Гэрт амьтны чихмэл байх маш муу. Амьдралдаа олон таагүй зүйл оруулж ирэх эрсдэлтэй. Амьтны чихмэлээс айдас, үхлийн маш хүчтэй энерги ялгарч байдаг.
Их цэвэрлэгээг ойр ойрхон хийж хэрэггүй зүйлсээсээ салж бай. Жил хэрэглээгүй хуучин эдээ та дахиад бараг л хэрэглэхгүй биз дээ. Харамсалгүйгээр түүнээсээ салаарай. Таны амьдралд шинэ зүйл орж ирэхэд бүү саад бол. Түүнээс гадна гэрт байгаа хог шороо, овоорсон новшнууд сөрөг энергийн жинхэнэ овоолго болдог. Тэд таны амьдралд сайн сайхан өөрчлөлт гарахад саад болдог.

Тайлбар: Белорусийн шидтэн Елена Воронинагийн цуврал зөвлөгөөний нэгээхэн хэсгийг та бүхэнд сонирхууллаа. Хэдийгээр бидний зан заншил, шашин шүтлэг, соёлын ялгаа хүчтэй ч гэсэн нийтлэг зүйл бас олон байдгийг анзаарч, авах гээхийн ухаанаар хандана гэдэгт итгэж байна.
"Гэрэлт Цалиг" сонин, №18